Tản mạn đêm mưa

Lâu rồi Hà Nội mới mưa to đến thế. Ngồi làm việc, tự nhiên lại muốn viết vẩn vơ. Tự nhiên lại nghĩ đến những ngày tháng mưa thật là mưa gắn bó với bao kỷ niệm. Thế là lục lại Blogger. Thậm chí còn không nghĩ nó tồn tại. Thế mà nó vẫn ở đây. Và bài viết cuối cùng của mình là năm 2019...

Còn nhớ năm 1993, Hà Nội mưa kỷ lục. Nước ngập đến nửa nhà. Bố mẹ phải kê hai cái giường chồng lên nhau. Hai chị em được bố mẹ gửi lên nhà hàng xóm trên tầng 2 ở cả tuần, cho đến khi nước rút. Mọi người còn đi lại cả bằng xuồng. Phân trong nhà vệ sinh công cộng còn lập lờ khắp nơi. Đó là khi mình còn ở tập thể Kim Liên. Đúng lúc nhà mình lại đang có cô ruột đến chơi, mà cô còn bị tâm thần dạng nhẹ. Thật may rồi nước cũng rút. Thêm nhiều ngày bẩn thỉu dọn dẹp trước khi cuộc sống trở lại thật bình thường.

Rồi mình lại nhớ năm 2007, mình trở về từ Đức. Hôm đó hình như là ngày sinh nhật anh người yêu cũ. Mình ghé qua đó tặng quà, nói chuyện chút với gia đình. Xa nhau rồi, nhưng nỗi nhớ vẫn còn ở lại. Chỉ cần nhìn cánh cổng ấy, tim mình lại đập thật nhanh. Lúc ra về, mình gọi taxi, mãi mà không được. May sao cuối cùng cũng vẫy được một cái. Đến ngã tư Nguyễn Trãi, trời bắt đầu nổi cơn dông. Rồi mưa như trút nước. Gió bão như lay cả các toà nhà. Lần đầu tiên mình thấy thật may mắn vì đã đi taxi. Từ đó nhìn ra ngoài đường Láng, xe máy, xe đạp rủ nhau đổ xuống đường như quay chậm. Không ai thoát khỏi gió bão. Thật kinh khủng.

Đâu đó năm 2010, mình quắn đít chuẩn bị dữ liệu gửi thư mời đại hội cổ đông. Lệnh excel mình không nhớ nhiều. Tra cũng được, mà sẽ rất lâu và phức tạp vì mình không nhớ bản chất của lệnh. Cấp tốc gọi người yêu. Anh phóng đến trong chiếc taxi. Rồi mưa như trút nước, tạt vào mặt ran rát. Nhưng hôm ấy mình có lẽ mình phải cám ơn trời mưa, vì mình có anh. Hai đứa lóc cóc làm dữ liệu đến đâu đó 9h30 mới xong. Nhờ có anh mà dữ liệu năm ấy của mình ngon nghẻ.

Còn hôm nay, nhìn thấy sấm chớp, nhưng không nghĩ mưa to đến thế, cho đến khi nhìn ra ngoài cửa sổ. Nghĩ ngay đến đứa cháu trai hết giờ học, và mẹ nó phải đi đón. Mắt cận, mưa gió bão bùng. Tự nhiên thấy sợ. Gọi điện về, mẹ bảo chị đi rồi, trước lúc trời mưa. May mà lúc về, chị không đi trên cầu, nếu không, không biết có chuyện gì xảy ra nữa. Đi bên dưới mà mưa quất vào mặt, vào kính bảo hiểm, nước lại ngập sâu. May sao hai mẹ con vẫn về đến nhà được an toàn. Nghe mà thở phào một cái.

Trên mạng, mọi người tranh nhau viết dòng cảm nhận về mưa... Còn mình chỉ ngắm xung quanh. Đêm tối tĩnh mịch. Nước dưới sân vẫn còn chưa kịp thoát. Tiếng ếch kêu ộp oạp bên hông nhà nơi đang đào lên để làm đường, và quanh sân của Đại sứ quán Nga, làm mình nhớ đến những ngày tháng còn ở Kim Liên. Đèn đường vẫn sáng. Những cô công nhân vệ sinh vẫn miệt mài gom rác. Đường phố vắng tanh lắm rồi. Con ngủ say bên chị trong kia, chẳng sợ gì mưa rơi hay sấm sét. Chỉ còn mình với deadline chạy miệt mài...

Rừng đá Thạch Lâm

Đi du lịch Côn Minh, hay bất cứ nơi nào mới ở Trung Quốc, mình đều không tự tin đi một mình. Nhớ cách đây chừng 15 năm, mình đi theo đoàn sang hội chợ thương mại ở Trung Quốc. Những buổi chiều đi lang thang một mình loanh quanh khu ở, mình luôn phải nhớ trong đầu chỗ nào thì rẽ trái, chỗ nào rẽ phải, và không bao giờ dám đi xa. Chủ yếu vì mình không biết tiếng Trung. Nhưng những năm 2004-2005 ấy, các biển tên đường chỉ thuần dùng chữ Hán, không phiên âm theo dạng chữ Latinh, người dân đương nhiên không nói tiếng Anh, các app bản đồ chưa ra đời, điện thoại cũng rất đơn thuần dùng để nghe-gọi, may lắm thì chụp được ảnh.

Lần này đã là lần thứ tư mình đi Trung Quốc. Dù đã tự mình xê dịch khắp nơi quanh thế giới, mình vẫn không quá tự tin đi du lịch một mình ở đây. May sao, trước ngày kết thúc hội thảo, có cô em bật mí cho mình biết là có một số người đang lên kế hoạch đi Rừng đá Thạch Lâm, và càng may hơn nữa khi ngày hôm sau, chính bác tổ chức lên tiếng hỏi mình. Mình nhận lời ngay tắp lự mà không phân vân về giá cả.

Và đó là một ngày đẹp tuyệt vời. Trời Côn Minh mấy ngày mưa sập sùi, riêng hôm đó lại nắng đẹp. Sau một tiếng ngồi trên xe và 20 phút mua vé, thuê guide, Thạch Lâm đón chúng mình bằng một hồ nước nhân tạo trên những phiến đá to với nhiều đầu nhọn đâm thẳng lên bầu trời, nhìn như Hạ Long thu nhỏ. Mấy bác phi-cộng-sản thấy thích thú với cả dãy cột cờ Trung Quốc đỏ chót, và ai cũng muốn lưu lại một tấm cho mình.

Hồ nhân tạo do Mao Trạch Đông chủ trương xây dựng để giữ nước.

Cờ cộng sản đang chào đón bác Hans. Nhưng bác bảo,  bác phải học triết học Mác-Lê Nin trước :)

Trước khi đi, mình đã đọc sơ qua, thấy bảo rừng đá này trước đây là đại dương, do địa chất thay đổi mà giờ thành rừng khô. Tý tởn khoe với bác đi cùng, bác ý bảo “Đại dương nằm ở độ cao gần 2000m à?” làm mình thấy ngượng, tự trách mình không đọc kỹ thông tin hơn trước khi ‘tỏ ra nguy hiểm’. Ơn giời, mình đúng. Trong tiếng Trung, rừng đá này có tên Shilin, dịch sang tiếng Anh là Stone Forest. Được hình thành từ khoảng 270 triệu năm về trước, những chuyển động liên tục của thạch quyển đã khiến nước biển bao phủ khu vực này rút đi, tạo ra những vách đá vôi khổng lồ như hiện giờ. Có những cột đá chỉ cao khoảng 10m, nhưng cũng có những cột cao tới 170m so với mặt đất. Dù có nhiều hình dạng khác nhau, nhưng tựu chung, những cột đá vôi này đều như bị cắt ngang, phần trên nhọn hoắt, vách dựng đứng và san sát, khiến người ta cảm tưởng đang lạc vào một mê cung với vô vàn các măng đá nhô lên trong hang động.

Tảng đá đầu tiên ghi tên Thạch Lâm (hay Shilin trong tiếng Hán). Ban đầu, chữ được khắc to hơn, kèm theo bài thơ. Nhưng sau đó, tác giả bài thơ muốn ẩn danh, vì thế, người ta phải khắc lại chữ cho nhỏ hơn và xoá bài thơ cùng tên tác giả.

Tảng đá như chỉ trực rơi xuống mặt đất. Thử thách luôn gian nan là thế.

Ngước lên trời xanh thăm thẳm.

Ánh nắng hắt qua khe hẹp giữa các vách đá khổng lồ.

Nơi này non nước hữu tình. Người dân tộc Yi trước đây thường dùng nước hồ này để sinh hoạt. Nhưng giờ hồ đã ô nhiễm, chỉ dùng để ngắm cảnh cho khách thập phương.

Chỗ này mặt hồ trong veo, bình yên đến lạ.

Một điểm nhìn rừng đá trên cao. Giữa bạt ngàn núi đá vôi, cây vẫn xanh ngắt, và hoa vàng vẫn nở rực rỡ.

Một góc rừng thưa núi. Cảnh sắc ôn hoà, xanh ngắt và nhẹ nhõm.

Để đứng lên được vách đá này không dễ, vì đa phần mũi đá nhọn và sắc.

Một góc rừng đá Thạch Lâm nhìn từ trên cao.

Phía sau em là cả rừng đá hùng vĩ nhấp nhô.

Sự hùng vĩ của rừng đá khiến chúng mình choáng ngợp. Những ngách đường chỉ vừa lọt đủ một người nhỏ con như mình. Những cây cầu nhỏ bắc qua hai tảng đá bao quanh một khúc hồ xanh ngắt, chỉ đủ hai người đi nghiêng tránh nhau. Những vách đá mang hình hài một đôi giày, hay một bông hoa. Thậm chí, với người dân tộc Yi, nhiều vách đá còn biểu tượng cho nàng Ashima trong truyền thuyết, bị nước lũ dìm trong khi cùng chàng trai nghèo trốn vào rừng để tránh bị lãnh chúa bắt cóc, để rồi biến thành tảng đá, mãi mãi nằm đó, chờ chàng trai của mình.

Lối đi hình chiếc giày.

Nàng Ashima.

Hình gì tự đoán.

Lại một nàng Ashima. Nơi đây được chính thức đặt biển, và du khách có thể thuê trang phục của nàng Ashima để chụp ảnh.

Khe đi chỉ đủ một người.

Đi giữa lòng vách đá.

Người dân vùng tự trị Yi nói riêng và Vân Nam nói chung thích múa hát. Có lẽ đó cũng đặc điểm chung của những con người sống ở nơi núi rừng, nơi họ tự do đắm mình trong thiên nhiên, sống hồn nhiên giữa đất trời. Với người con núi rừng Yi, truyền thuyết về nàng Ashima khiến họ càng đắm say múa hát. Thật dễ dàng bắt gặp từng nhóm người tụ tập hát giao duyên khi đi lang thang trong rừng này. Đâu đó, mình còn có thể nhìn thấy hình ảnh người đàn ông độc hành với chiếc đàn lá giữa rừng đá bao la. Tự thấy mình thật nhỏ bé giữa thiên nhiên hùng vĩ. Và cuộc sống còn nhiều điều để khám phá lắm, dù thật lắm chông gai.

Độc hành trên vách đá.

Ngắt chiếc lá làm kèn, đó là cách thông dụng người dân nơi đây tìm niềm vui cuộc sống.

Thạch Lâm trong mình hùng vĩ nhưng bình yên đến lạ. Đôi khi chỉ ước mình được hồn nhiên sống như những người dân nơi đây.

Gia hạn hợp đồng lao động - Trách nhiệm của ai?

Người lao động ký hợp đồng với thời hạn cố định (fixed contract). Khi thời hạn chấm dứt hợp đồng sắp đến, trách nhiệm chấm dứt hợp đồng hay gia hạn hợp đồng thuộc về ai, người lao động hay người sử dụng lao động?
Trước hết, cần phải nhìn vào các điều khoản của hợp đồng lao động. Nếu trong hợp đồng có điều khoản nói rằng "Trước thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động ABC ngày, người lao động phải có trách nhiệm báo với người sử dụng lao động về thời điểm đó, và hai bên sẽ thảo luận khả năng gia hạn hợp đồng, tuỳ bên nào có nhu cầu", đương nhiên, trách nhiệm đó thuộc về người lao động. Tuy nhiên, cũng cần phải nói rằng cho đến giờ, sau gần 20 năm làm việc, mình chưa thấy một hợp đồng lao động nào có điều khoản trên, kể cả tây lẫn ta.
Trường hợp thứ hai có thể xảy ra là, trong hợp đồng lao động có điều khoản "Hợp đồng có thể được gia hạn ...". Kiểu hợp đồng này phổ biến. Nó thậm chí xuất hiện trên hầu hết các quảng cáo rao việc, bởi vì, nếu luật không bắt buộc ký hợp đồng vô thời hạn, hầu hết các nhà tuyển dụng đều muốn ký hợp đồng có thời hạn cố định, thường một năm, và để ngỏ khả năng gia hạn. Từ góc độ luật học, khả năng gia hạn hợp đồng hoàn toàn do người sử dụng lao động quyết định, dù không được nêu trong hợp đồng. Vì mình tin chắc rằng, không nhà tuyển dụng nào muốn cầm dao đằng lưỡi, rằng buộc phải gia hạn hợp đồng vì người lao động muốn thế. Điều này thật hiển nhiên.
Trường hợp thứ ba là, trong hợp đồng ghi rõ "Hợp đồng này không được gia hạn". Chẳng phải bàn. Hết quan toàn dân kéo về.
Trường hợp thứ tư cũng rất phổ biến, đó là CHẲNG GHI GÌ. Người sử dụng lao động, sau thời hạn chấm dứt hợp đồng, có thể:

1. Chấm dứt;
2. Gia hạn;
3. Thay đổi các điều khoản, thậm chí loại hợp đồng.

Và rất rõ ràng, trách nhiệm (và quyền) này hoàn toàn thuộc về người sử dụng lao động.
Theo mình, trong suốt quá trình quan hệ lao động phát sinh, nghĩa là, kể từ khi người lao động quyết định nộp đơn xin việc cho đến khi hợp đồng lao động chấm dứt, trách nhiệm duy nhất của người lao động là nộp đơn xin việc. Lựa chọn chấm dứt, gia hạn, thay đổi hợp đồng sau đó hoàn toàn thuộc về người sử dụng lao động. Và khi trong hợp đồng không có điều khoản nào nhắc đến, hoặc tuyên bố về thời điểm thông báo chấm dứt, gia hạn hay thay đổi hợp đồng từ phía người sử dụng lao động, người lao động, khi cho tới ngày chấm dứt hợp đồng mà không nhận được một thông báo nào từ người sử dụng lao động, được quyền hiểu rằng hợp đồng lao động CHẤM DỨT. Và người lao động không có nghĩa vụ phải thông báo với người sử dụng lao động về thời điểm chấm dứt hợp đồng ấy. Đương nhiên, nếu muốn, tuỳ. Và nếu người lao động rời đi sau ngày này, người sử dụng lao động không có quyền trách móc, khiếu kiện người lao động, vì thực chất, đó là lỗi của người sử dụng lao động không quản lý được các hợp đồng lao động.
Để thực hiện được quyền này của mình, người sử dụng lao động tuỳ ý sử dụng các công cụ hợp lý. Lý tưởng nhất là có một phần mềm quản lý hợp đồng lao động và gửi thông báo trước thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động từ một đến ba tháng (và mình nghĩ rằng phần mềm cơ bản như Excel hoàn toàn có thể làm được việc này, chưa kể các phần mềm quản lý lao động chuyên dụng khác hiện nay mà anh google có thể chỉ ra cả tá trong vòng một giây). Công cụ thứ hai là nhân viên quản lý hợp đồng lao động. Người này có nghĩa vụ thông báo với người sử dụng lao động về thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động trong một khoảng thời gian hợp lý trước thời điểm đó, dựa vào đó, người sử dụng lao động quyết định bước tiếp theo. Công cụ thứ ba rất không chuyên nghiệp, nhưng có thể sử dụng, đó là trao đổi với người lao động một cách thân mật về việc nhắc nhở trước thời điểm kết thúc hợp đồng. Tuy nhiên, cần khẳng định lại, việc trao đổi chỉ là thân mật, không ràng buộc trách nhiệm của người lao động.
Trên thực tế, trừ những tổ chức (khá) lớn có bộ phận chuyên biệt có trách nhiệm báo cáo người sử dụng lao động, những ông (bà) chủ nhỏ thường không ý thức được trách nhiệm ấy thuộc về mình. Lý do họ đưa ra thường là "Làm sao mà tôi nhớ được", hay "Hợp đồng của bạn, bạn phải biết khi nào nó kết thúc chứ". Nào có ai có trí nhớ siêu phàm để đọc một cái hợp đồng, rồi sau 6 tháng, 1 năm, hay 3 năm, mà nhớ được ngày này, tháng này, hợp đồng đó sẽ kết thúc. Ngoài máy. Nếu hỏi người lao động xem họ có nhớ ngày hợp đồng kết thúc không, có thể. Nhưng họ biết không có nghĩa là họ có nghĩa vụ thông báo. Ở đây, mình loại trừ trường hợp người lao động tự nguyện thông báo vì lý do cá nhân nào đó. Có những người sử dụng lao động thậm chí còn cho rằng việc người lao động không thông báo là không có tinh thần hợp tác, không có thiện chí làm việc. Có người lại cho rằng không nói gì nghĩa là tự động gia hạn hợp đồng. Điều này hoàn toàn không logic, vì không có cơ sở pháp lý. Mình đã search thử xem hiện trạng này ra sao, và quả thực, điều đó xảy ra cũng không hiếm.
Việc người sử dụng không hiểu hết quyền và trách nhiệm của mình dẫn đến những hậu quả không mong muốn cho cả mình và cả người lao động. Ví dụ như:

• Nếu người sử dụng lao động không định gia hạn hợp đồng, người lao động bị động trong quá trình và nỗ lực tìm kiếm công việc mới;
• Nếu người sử dụng lao động có ý định gia hạn hợp đồng nhưng không thông báo trước với người lao động, người lao động có thể tìm kiếm công việc mới, và do đó, người sử dụng lao động mất nguồn nhân lực;
• Nếu người lao động chủ động xin gia hạn hợp đồng, người sử dụng lao động có thể lợi dụng cơ hội để tạo hoặc thêm những điều kiện lao động không có lợi hơn (hoặc bất lợi hơn) cho người lao động, trong trường hợp mối quan hệ giữa hai bên không hoàn toàn thoải mái, hoặc do tính cách của người sử dụng lao động.

Chỉ một việc nhỏ thôi nhưng không phải ai làm người sử dụng lao động cũng hiểu. Nó tồn tại khắp mọi nơi. Nhưng nó cần được hiểu và làm đúng.

Tham khảo thêm:
https://workplace.stackexchange.com/questions/95747/my-contract-is-ending-is-it-acceptable-to-just-leave-without-any-talk-with-the
https://workplaceinfo.com.au/termination/unfair-dismissal/cases/failure-to-renew-fixed-term-contract-for-a-third-time-was-not-dismissal

Tu tập THIỀN

Đọc cuốn THIỀN của Thích Nhất Hạnh, dì ngẫm lại những điều đã mắng con sáng nay.
Bản chất của THIỀN là NIỆM, ĐỊNH và TUỆ.
Khi dì biết con không học bài nên không làm được bài, không làm được bài nhưng không hỏi thày cô giáo, mà chỉ kêu thày cô giảng không hiểu nên chán, dì đã mắng con. Bản thân dì biết lúc ấy dì đang rất bực mình với con, dì ý thức được việc không dùng những lời lẽ thậm tệ, nhưng dì thấy cần phải nghiêm khắc để con nhận ra sai sót của mình. Đó là chánh niệm. Khi thực hiện chánh niệm, có hai luồng năng lượng đang biểu hiện trong một con người: một là sự giận dữ, hai là sự nhận thức về sự giận dữ đó, dẫn đến việc thuyên giảm và chuyển hoá nguồn năng lượng đầu tiên. Năng lượng niệm mang theo nó năng lượng định (chú tâm) và có thể làm phát sinh năng lượng tuệ (trí tuệ) nhằm chuyển hoá cơn giận thành năng lượng của hiểu biết, chấp nhận và hoà giải. Dì chưa làm được đến mức chấp nhận, bởi vì dì không muốn con hài lòng với những biểu hiện của mình, nhưng đến khi quá giận, dì biết dừng lại, dù trong lòng dì bộn bề nghĩ suy. Con tuổi 14. Con bước vào giai đoạn nước rút của kỳ thi chuyển cấp, kỳ thi mà theo dì còn căng thẳng hơn kỳ thi đại học, bởi vì, ngoài lớp 10, con không còn lựa chọn nào khác để nạp thêm kiến thức cơ bản trước khi bước vào đời. Nếu  vào được môi trường học tập tốt, con sẽ tiến bộ. Nếu không, đời học sinh cấp ba của con sẽ thành địa ngục, và với tính cách của con, không thể biết được đến khi nào con sẽ bị lôi kéo, hay trở thành nạn nhân học đường. Nuôi con từ lọt lòng, dì hiểu con hơn ai hết. Thay vì chuẩn bị hành trang cho con vào năm cuối, dì đã dành hẳn hai năm để con chuẩn bị kiến thức và tinh thần. Nhưng dì không ở cạnh con để cùng con đi trên con đường ấy một cách hiệu quả nhất. Nếu có việc gì không hay xảy ra, đó là điều duy nhất dì ân hận.
Khi nghe con nói "Hôm qua bị mẹ mắng, hôm nay đến dì, mệt mỏi quá", dì khựng lại. Dì muốn ôm con. Nhưng dì không thể. Dì vẫn tiếp tục mắng, và chỉ ra cho con thấy lỗi của mình. Rồi dì buông. Dì tắt máy. Bởi vì, dì không muốn thấy mình đi quá xa, không muốn đẩy con vào đường cùng.
Dì sẽ còn phải tự tu tập thiền nhiều lắm, để dì được bên con an lạc hơn, để dì truyền cho con nguồn năng lượng sống tốt lành. Dì sẽ sớm về với con, con nhé.

Những người sống quanh tôi

9h sáng .... bụp, email gửi đi, nghiên cứu kết thúc.
Đêm thứ Hai tuần trước, mình rời cơ quan lúc 12h. Thứ Ba 10h. Thứ Tư sớm hơn, khoảng 9.30. Thứ Năm 12h10. Thứ Sáu 1h sáng. Thứ Bảy 2h sáng. Chủ nhật xuyên đêm, cho đến tận 9h sáng hôm nay, thứ Hai.
Mình đã từng nhiều lần làm việc với tốc độ và áp lực căng thẳng, nhưng chưa bao giờ có cảm giác như lần này. 20 phút cuối trước khi ra về đêm thứ Năm, mình phải gồng mình lên, làm nốt phụ lục về GIS, để còn đi về. Chân tay cứng đờ, không thể nhấc nổi chân. Greg muốn đi bộ về, nhưng vì mình, ông đã đi metro. Chuyến cuối cùng trong ngày. Sáng sớm thứ Sáu, mình biết không thể trụ như thế này được, đã phải bảo gấp chị Hiền đi mua hộp sâm, mặc dù chị cũng mệt rã rời vì gia đình sang chơi. Còn đêm qua, thời hạn để nộp báo cáo là 12h đêm. Jo nói cần 3-4 tiếng đồng hồ để đọc toàn bộ báo cáo. Nghĩa là mình phải hoàn thiện vào lúc 8-9h tối. Nhưng, chương cuối cùng mình nhận được là 12h đêm. Phụ lục cuối cùng mình nhận được là 2h sáng. Căng thẳng tột độ từ lúc khoảng 7h tối. Chân tay mình lại cứng đờ. Vài giọt nước mắt trộm rơi. Mình muốn buông bỏ... Mình chỉ muốn đuổi tất cả đi, bảo tất cả im mồm. Rất may mình đã không làm thế, vì rất nhiều người cứ loanh quanh với mình chỉ để động viên mình, bởi việc chỉ có mình mới làm đc, file không thể chia sẻ, không thể làm chung, và họ chả biết làm gì ngoài việc chịu thức xuyên đêm với mình. Cảm giác đó chắc là hiện rất rõ trên khuôn mặt mình. Cho nên Jo, người đàn bà chỉ muốn giục và ép tiến độ, đã chấp nhận không nói gì "Để yên cho Giang làm, đừng làm phiền nó". Câu hỏi duy nhất mà bà ý cần mình trả lời là "Giang, mày cần bao lâu để hoàn thiện?", và cũng là một trong số ít ỏi những câu hỏi mình trả lời "3 tiếng". Peter nói với Courtland "Tao không dám đến gần Giang nữa". Greg và Courtland thì liên tục hỏi "Tao có thể làm gì cho mày không?". Andreas chỉ biết đứng sau, massage vai gáy cho mình, và thì thầm "Cố lên Giang nhé". Ai qua lại cũng hỏi "Giang ơi, mày cần gì để tao mua cho, cà phê, đồ ăn, nước, trà?". Giờ thì chả cái gì có thể giúp mình hết. Lúc soi gương sáng nay,  đến mình còn không nhận ra mình, đúng như một cái xác không hồn.
Có lẽ, điều duy nhất mình thấy ấm lòng là tình cảm mọi người dành cho mình, ít nhất là sự tôn trọng và sẻ chia.
Greg là người luôn ở bên mình. Ông thường bảo "Đừng nghĩ cho tụi tao. Mày phải giữ sức khoẻ cho mày". Một ngày không biết bao lần ông đến bàn mình và hỏi tiến độ, khó khăn, ông có thể làm gì để giúp. Sức khoẻ ông không tốt, bao nhiêu bệnh trong người, rất hay mệt nếu không ngủ đủ. Nhưng đêm qua, ông đã thức với mình. Dù Jo bảo ông có thể về, nhưng ông tình nguyện ở lại. Sáng nay, ông ra về lúc 6h sáng. Vậy mà, ông vẫn còn nhắn cho mình "Tao chỉ nghĩ đến mày Giang ạ, xin lỗi vì tao để mình mày làm mọi việc khó khăn như thế". Thực tế, ông cũng vất vả với dự án, vì ông là người nói tiếng Anh bản địa để đảm nhiệm chính phần ngôn ngữ trong toàn bộ báo cáo.
Peter không thể chăm mình vì bản thân bạn ý ngày nào cũng rời cơ quan lúc 2h30 hoặc 4h sáng. Bạn ý cũng sợ mình vì những lúc căng thẳng thế này, mình rất dễ cáu. Nhưng ngày nào, bạn cũng ít nhất một lần qua bàn xoa lưng động viên. Đó cũng là những phút duy nhất hai đứa có thể có thể nói với nhau vài lời. Đêm qua, bạn ý hai lần qua lại bàn mình nhưng Roberto đang ngồi đó nên bạn không dám vào. Lúc nghe mình mệt quá, khó thở, bạn ý nhìn mình ý hỏi cần gì, mình đã bảo đi tìm đồ ăn cho mình. Bạn ý quay lại với ít cơm thừa hâm nóng, một hộp cà chua bi và chút bánh ngọt trong tủ lạnh. Chân tay mình lúc đó tím tái, lạnh ngắt, cộng thêm đói nên run lẩy bẩy. Mình buộc phải chọn cơm để còn lấy sức. Ăn mấy miếng cơm mà nghẹn cả cổ. Sáng nay, bạn ý bảo "Tao chưa bao giờ thấy mày mệt như thế này. Thật kinh khủng".
Roberto làm mình cảm động không kém. Đêm qua thay vì ngủ, ông chọn đến bên ngồi cạnh mình "Mày yên tâm, tao chỉ ngồi đây với mày thôi, tao sẽ không hỏi hay làm phiền gì mày đâu". Lúc mình co quắp như con gián trên cái ghế sofa, ông đến bên mình, lấy hai cái áo khoác dạ đắp cho mình ấm lại. Đấy là chưa kể ông suốt ngày hỏi "Mày cần gì để tao mua cho?". Đến giờ, khi mình ngồi viết lại những dòng này, ông vẫn còn nhắn tin "tao thấy thương mày vì mày khổ quá mà Jo chả quan tâm gì."
Andreas vừa là trưởng nhóm của mình vừa như một thằng em thân thiết. Chỉ có nó là có thể bế mình, ôm mình mà không ai dị nghị gì, bản thân cũng không cảm thấy ngượng ngùng hay e ngại. Cả tuần qua, ngày nào cũng vài chặng nó đến bên và hỏi thăm mình. Tối qua, nó cũng ở lại đến tận đêm dù không còn việc. Nó còn dặn Courtland ở lại, để khi mình làm xong việc chính, sẽ giúp mình những việc phụ. Nó là người massage cho mình. Khi mọi người hỏi "Mày không sợ Giang cáu à?", nó bảo "Tao làm, nó có phản đối gì đâu". Mình chả thích quá đi ý chứ, căng thẳng quá máu tắc ở cổ, cơ cổ và vai cứng đờ, đêm nào cũng phải bóp dầu. Tự nhiên có thằng làm cho chả tốt hơn sao.
Trong khi đó, Courtland lại là người làm cho mình ngạc nhiên. Nó còn trẻ, chưa biết cách ứng xử trong môi trường phức tạp, và cố gắng che giấu mình trước mọi người. Nó hay bị mình "dạy khôn", nhưng nó cũng bắt đầu biết cách quan sát xem mình thích hay không thích gì. Tối qua, lúc Jo bảo mọi người về đi, nó cũng rời đi. Mình chả biết nó về hay nó đi ngủ ở đâu. Nhưng tầm gần 2h sáng, nó quay lại. Và nó đến chỗ mình đầu tiên. Nó đưa mình hộp mỳ, bảo "Tao mua cho mày loại mỳ mày hay ăn này. Và đây là kẹo để tăng cường sinh lực, mày ăn đi. Mày có cần thêm bánh quy hay cà phê không?" Hôm thứ năm, nó còn hỏi "Tao đi ăn đây, mày có muốn tao mua gì về cho mày không?" Mình thực sự thấy ấm lòng vì những quan tâm nhỏ nhặt như thế.
Tự hỏi mình, những điều đó có đáng để mình tiếp tục cố gắng, để mình gắn bó với nơi này không.